Voor het door Erfgoed Delft georganiseerde project 'Delft-Jingdezhen 400 jaar culturele uitwisseling' heeft keramist Pepijn van den Nieuwendijk van 7 tot 28 oktober gewerkt in het Sanbao Ceramic Art Institute in Jingdezhen, China. Hoogtepunt van zijn verblijf was de Jingdezhen International Ceramic Art Fair, waar hij in opdracht van Erfgoed Delft het ontwerp heeft gemaakt van de stand voor dit project. Hierna doet Van den Nieuwendijk verslag van deze reis.
Tegeltableau
Voor de presentatie van werk op de beursstand heb ik een tegeltableau gemaakt. Aan het tegeltableau hebben een aantal kunstenaars meegewerkt die in Sanbao werkzaam waren in dezelfde periode. Jackson Li, oprichter van het Sanbao Instituut, heeft ook een bijdrage geleverd.* In de eerste week in Sanbao heb ik vooral gewerkt aan kleurtesten voor het kobaltblauw en aan de tegels, en aan wat kleine werken om te exposeren op de beurs. Ook maakte ik het ontwerp en de uitvoering van de tegels die op de eerste dag van de beurs bij een officiële ceremonie ondertekend werden door de burgemeesters van Delft en Jingdezhen. In deze eerste week heb ik het ontwerp voor de stand laten printen op banners die we uiteindelijk op de wanden van de beursstand hebben bevestigd.
De tweede week stond vooral in het teken van de beurs zelf (en de opbouw van de beursstand). In het begin van de week was de ceremonie waarbij de burgemeesters de stedenbandcontracten tekenden, en later die week heb ik in de stand een tegel beschilderd onder de aandacht van veel bezoekers. In de periode tijdens de beurs en vlak erna heb ik gewerkt aan vrij werk, dat ik wel heb gerelateerd aan het onderwerp van het project. In de derde week heb ik gewerkt aan de beschildering van een 3 meter hoge vaas in één van de zogenaamde 'big pot factories' in Jingdezhen.
400 jaar stedenband
In de ontwerpen van de tegels en de overige werken heb ik steeds naar combinaties gezocht van Chinese en Nederlandse onderwerpen. Voorafgaand aan het project heb ik de geschiedenis van de contacten tussen Delft en Jingdezhen goed bestudeerd en heb ik mij ook verdiept in de keramiek en het porselein van Delft en Jingdezhen. In de werken heb ik het historische verhaal van 400 jaar stedenband op een illustratieve manier uitgevoerd. Ik heb associatief onderwerpen uit Nederland en China gecombineerd. En ook heb ik mij laten beïnvloeden door indrukken die ik tijdens mijn bezoek aan Jingdezhen opdeed.
De stad Jingdezhen spreekt mij erg aan omdat het in de stad overal draait om porselein en ook vooral de blauwwitte schildering. Er is enorm veel kennis en vakmanschap te vinden. En de stad heeft een indrukwekkende geschiedenis. Helaas is er weinig van het oude Jingdezhen terug te vinden, want er is veel gesloopt in de loop van de tijd om plaats te maken voor appartementencomplexen en winkels.
Tijdens een excursie naar het pittoreske dorpje Yaoli (waar de Kaolin vandaan komt - een belangrijk ingrediënt van porselein - vroeger stonden hier ook porseleinovens), vond ik oude scherven en kreeg ik drie kapotte kommen van een oud mannetje. Twee kommetjes bleken uit de Ming-dynastie (1368-1644) te stammen en de andere uit de Yuan-dynastie (1279-1368). Aangezien ik erg geïnteresseerd ben in archeologie was dit een bijzondere belevenis.
Godin van het porselein
De grote vaas die ik de laatste week beschilderde is direct na mijn vertrek voorzien van extra ornamenten, waarvoor ik ruimte heb vrijgelaten. Op de vaas heb ik een portret gemaakt van een fictief sprookjesfiguur, prinses Perpetua Porseline, de godin van het porselein. Zij is de beschermvrouwe van de porselein, en ik heb haar laten omringen door allerlei historische elementen en ornamenten uit Jingdezhen en Delft.
Als vrij werk heb ik twee grote kruiken laten draaien in Sanbao, en deze geornamenteerd als bekende ‘Baardmankruiken’. Dit in verband met de vondst, in de jaren tachtig, van het VOC-schip ‘De Geldermalsen’, dat in 1752 in de Zuid-Chinese zee verging, met onder andere een lading porselein aan boord. In het schip werden ook veel (Duitse) steengoed baarmankruiken gevonden, die gebruikt werden voor bier. Deze steengoedkruiken werden in Duitsland gemaakt in houtovens, en geglazuurd met zoutglazuur. In Sanbao bakt men het aardewerk soms in oude houtovens met zoutglazuur, wat voor mij de gelegenheid bood om daarmee een historisch soort aardewerk in een ‘modern’ jasje te gieten.
De kruiken worden in november gebakken.
17e eeuwse huiskamer
Het Sanbao Ceramic Art Institute is een erg inspirerende plek om te mogen werken. Omringd door de natuur en met een prachtige traditionele architectuur. Mijn atelier leek op een 17e eeuwse huiskamer en dat was precies de juiste sfeer voor dit project. Er werken veel keramisten van over de hele wereld, en zo heb ik erg leuke nieuwe contacten opgedaan. Het was een vrij intensieve, maar vooral erg inspirerende werkperiode. Ik ben enorm goed begeleid door de projectleider van 400 jaar Delft-Jingdezhen, Adriaan Rees. Ik heb niet alles kunnen maken wat ik had gewild - daarvoor waren 21 dagen net iets te kort - maar ik hoop in de toekomst zeker eens terug te komen in Jingdezhen.
Pepijn van den Nieuwendijk, november 2010
Eerder bericht over deze uitwisseling
* In oktober 2010 werkte Jackson Li twee weken in Delft in het kader van het project 'Delft-Jingdezhen 400 jaar culturele uitwisseling'.
